9 Cách giảm tránh nguy cơ bệnh Alzheimer theo chuyên gia y tế

Nana
26 thg 12, 2025
9 phút đọc

Alzheimer là bệnh thường thấy của nhiều gia đình khi có người thân bước vào độ tuổi trung niên và cao niên. Việc nhận biết và áp dụng cách phòng bệnh Alzheimer từ sớm là bước chuẩn bị chủ động và quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe não bộ. Trong bài viết này, Nanakai đã tổng hợp các cách phòng chống bệnh Alzheimer hiệu quả, giúp bạn có cái nhìn toàn diện nhất về việc phòng chống và chăm sóc, giúp người thân có cuộc sống chất lượng hơn.

Các biểu hiện đầu tiên về căn bệnh Alzheimer

Việc nhận diện sớm các thay đổi nhỏ trong hành vi sẽ giúp gia đình có kế hoạch can thiệp và chăm sóc kịp thời. Dưới đây là các dấu hiệu cảnh báo giai đoạn đầu của bệnh:

Mất trí nhớ ngắn hạn thường xuyên: Người bệnh hay quên những thông tin vừa mới tiếp nhận, quên lịch hẹn hoặc các mốc thời gian quan trọng. Khác với người già thông thường, họ thường hỏi đi hỏi lại một vấn đề và không thể nhớ lại dù đã được nhắc nhiều lần.
Khó khăn trong việc lập kế hoạch và giải quyết vấn đề: Những việc đòi hỏi tư duy logic như tính toán hóa đơn hàng tháng, quản lý chi tiêu hay thực hiện một công thức nấu ăn quen thuộc dần trở nên rắc rối và quá sức đối với họ.
Gặp trở ngại với các công việc quen thuộc: Người bệnh có biểu hiện quên đường đi tới những nơi thường xuyên lui tới, hoặc đột nhiên lúng túng không biết cách vận hành các thiết bị điện tử đơn giản trong nhà.
Mất định hướng thời gian và không gian: Họ có thể nhầm lẫn về ngày tháng, các mùa trong năm hoặc đôi khi quên mất mình đang ở đâu và làm sao mình đến được nơi đó.
Sự phán đoán và quyết định kém đi: Xuất hiện tình trạng chi tiêu tiền bạc thiếu kiểm soát, không còn chú trọng đến vệ sinh cá nhân hoặc đưa ra những quyết định thiếu sáng suốt trong công việc và cuộc sống.
Thay đổi tâm trạng và tính cách: Người bệnh dễ trở nên cáu gắt, lo âu, nghi ngờ người xung quanh hoặc rơi vào trạng thái trầm cảm. Họ có xu hướng thu mình lại và từ bỏ các sở thích, hoạt động xã hội trước đây.

*Các biểu hiện đầu tiên về căn bệnh Alzheimer*

9 Cách giảm thiểu bệnh Alzheimer theo các nhà khoa học

Theo báo cáo của The Lancet Commission on Dementia Prevention, phần lớn nguy cơ mắc Alzheimer có thể được giảm nhờ thay đổi lối sống lành mạnh và kiểm soát sức khỏe tổng thể. Dưới đây là 9 cách phòng bệnh Alzheimer khoa học, dễ áp dụng cho hầu hết mọi người.

Vận động thể chất thường xuyên

Vận động thể chất là một trong những biện pháp quan trọng nhất giúp bảo vệ sức khỏe não bộ. Việc tập thể dục đều đặn giúp tăng cường lưu lượng máu lên não, cung cấp oxy và dưỡng chất cần thiết cho các tế bào thần kinh. Khi chúng ta hoạt động, cơ thể giải phóng các hormone có tác dụng bảo vệ thần kinh, giúp duy trì và phát triển các kết nối mới giữa các tế bào não.

Tập luyện cũng giúp giảm căng thẳng và cải thiện tâm trạng, hai yếu tố có liên quan đến nguy cơ suy giảm nhận thức. Các chuyên gia khuyến nghị nên dành ít nhất 150 phút mỗi tuần cho các bài tập cường độ trung bình, như đi bộ nhanh, bơi lội hoặc đạp xe.

Ăn uống lành mạnh

Chế độ ăn uống có tác động trực tiếp đến sức khỏe não bộ. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế độ ăn kiêng MIND rất có lợi cho việc phòng ngừa suy giảm nhận thức. Chế độ ăn này ưu tiên các loại rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, quả mọng, các loại hạt và dầu ô liu.

Đặc biệt, cá béo giàu Omega-3, như cá hồi, cá thu, là thành phần thiết yếu vì chúng giúp xây dựng màng tế bào não và giảm viêm. Ngược lại, nên hạn chế các thực phẩm chiên rán, thịt đỏ, đồ ngọt và thực phẩm chế biến sẵn. Duy trì chế độ ăn lành mạnh không chỉ hỗ trợ chức năng nhận thức mà còn kiểm soát các bệnh lý mạn tính khác.

Ngủ đủ mỗi đêm

Giấc ngủ chất lượng đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sức khỏe não bộ. Trong khi chúng ta ngủ, não thực hiện chức năng dọn dẹp, loại bỏ các chất độc hại tích tụ trong ngày, bao gồm cả protein beta-amyloid, yếu tố gây ra mảng bám đặc trưng của bệnh Alzheimer. Việc thiếu ngủ mạn tính hoặc ngủ kém chất lượng sẽ cản trở quá trình dọn dẹp này, làm tăng nguy cơ tích tụ độc tố và gây tổn thương tế bào thần kinh.

Người trưởng thành nên cố gắng ngủ đủ từ 7 đến 8 tiếng mỗi đêm. Nếu gặp khó khăn về giấc ngủ, bạn nên tìm hiểu nguyên nhân và áp dụng các biện pháp cải thiện vệ sinh giấc ngủ. Ngủ đủ giấc là cách phòng bệnh Alzheimer mà nhiều người thường bỏ qua.

Kích thích trí não

Việc giữ cho bộ não luôn hoạt động và học hỏi là điều cần thiết để xây dựng "ngân hàng dự trữ nhận thức" (cognitive reserve). Ngân hàng này giúp não bộ chống chịu tốt hơn trước các tổn thương do bệnh lý. Kích thích trí não có thể bao gồm các hoạt động như học một ngôn ngữ mới, chơi các nhạc cụ, đọc sách, giải ô chữ hoặc tham gia các trò chơi chiến thuật như cờ vua.

Khi bạn học một kỹ năng mới, các kết nối thần kinh mới được hình thành và củng cố, làm chậm quá trình suy giảm nhận thức. Duy trì sở thích và thử thách bản thân bằng những hoạt động mới mẻ là bí quyết vàng để giữ cho trí óc sắc bén.

*Kích thích trí não bằng cách đọc sách hằng ngày*

Duy trì kết nối xã hội

Việc duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực và tham gia vào cộng đồng là một yếu tố bảo vệ mạnh mẽ chống lại bệnh Alzheimer. Tương tác xã hội giúp kích thích nhiều vùng não cùng một lúc, bao gồm cả vùng ngôn ngữ và vùng xử lý cảm xúc. Sự cô lập xã hội và cảm giác cô đơn có liên quan đến việc tăng nguy cơ suy giảm nhận thức.

Do đó, việc gặp gỡ bạn bè, tham gia câu lạc bộ, tình nguyện hoặc đơn giản là trò chuyện thường xuyên với gia đình đều rất có lợi. Mối quan hệ xã hội lành mạnh giúp giảm stress, cải thiện tâm trạng và tạo ra một môi trường tinh thần tích cực, hỗ trợ hiệu quả cho phòng bệnh Alzheimer.

Kiểm soát các yếu tố nguy cơ mạn tính

Nhiều bệnh lý mạn tính, đặc biệt là các bệnh về tim mạch, có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe não bộ. Tăng huyết áp, tiểu đường loại 2, béo phì và cholesterol cao đều là các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng phát triển bệnh Alzheimer.

Các bệnh này gây tổn thương mạch máu, bao gồm cả mạch máu nuôi não, làm giảm lưu lượng máu và oxy đến các tế bào thần kinh. Do đó, việc kiểm soát huyết áp ở mức an toàn, duy trì mức đường huyết ổn định và quản lý cân nặng là các bước quan trọng để bảo vệ não. Điều trị và kiểm soát tốt các bệnh mạn tính này không chỉ tốt cho tim mà còn là cách phòng bệnh Alzheimer gián tiếp nhưng rất hiệu quả.

Hạn chế thuốc lá, rượu bia

Thuốc lá và rượu bia là những chất gây hại trực tiếp đến sức khỏe toàn diện, bao gồm cả chức năng nhận thức. Hút thuốc lá gây viêm và tổn thương mạch máu trên khắp cơ thể, bao gồm cả mạch máu não. Nó làm tăng nguy cơ đột quỵ và các vấn đề về tuần hoàn não, từ đó làm tăng nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ.

Tương tự, tiêu thụ rượu bia quá mức có thể gây tổn thương trực tiếp đến tế bào não. Mặc dù một lượng rượu vang nhỏ có thể có lợi cho tim mạch nhưng việc lạm dụng hoặc uống quá nhiều cần được tránh. Cắt giảm hoặc bỏ hẳn thuốc lá và rượu bia là một bước đơn giản để bảo vệ não bộ khỏi những tổn thương không cần thiết.

Giữ cân nặng và sức khỏe tổng thể

Duy trì cân nặng ở mức khỏe mạnh (BMI trong giới hạn bình thường) là điều cần thiết để giảm nguy cơ mắc Alzheimer. Thừa cân hoặc béo phì, đặc biệt là béo phì vùng bụng, có liên quan đến tình trạng viêm mạn tính và kháng insulin, cả hai đều gây hại cho não.

Cân nặng không kiểm soát thường đi kèm với các yếu tố nguy cơ mạn tính khác như huyết áp cao và tiểu đường. Việc kết hợp ăn uống lành mạnh và tập thể dục thường xuyên sẽ giúp kiểm soát cân nặng, từ đó giảm gánh nặng lên hệ thống tim mạch và mạch máu não. Việc quản lý cân nặng là một phần quan trọng trong chiến lược phòng bệnh Alzheimer tổng thể.

Tránh chấn thương đầu

Chấn thương đầu nghiêm trọng hoặc chấn thương đầu lặp đi lặp lại có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ khác. Những chấn thương này có thể làm gián đoạn chức năng não và khởi phát quá trình tích tụ các protein bất thường.

Do đó, việc phòng ngừa chấn thương đầu là một biện pháp bảo vệ trực tiếp. Điều này bao gồm việc đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy, đạp xe hoặc tham gia các môn thể thao mạo hiểm. Đối với người cao tuổi, cần chú ý phòng tránh té ngã trong nhà bằng cách loại bỏ các vật cản, sử dụng thảm chống trơn trượt và lắp đặt tay vịn trong phòng tắm và cầu thang.

Cách lên kế hoạch có lối sống lành mạnh cho bạn

Để xây dựng và duy trì một lối sống lành mạnh nhằm phòng ngừa bệnh lý hiệu quả, bạn cần có một lộ trình cụ thể và thực tế. Dưới đây là các bước để hiện thực hóa kế hoạch này:

Bắt đầu với các mục tiêu nhỏ và khả thi: Thay vì thay đổi đột ngột, hãy chia nhỏ mục tiêu để tạo động lực. Ví dụ: Bắt đầu đi bộ 2 buổi mỗi tuần trước khi tăng dần cường độ. Việc đạt được những cột mốc nhỏ ban đầu sẽ giúp bạn có niềm tin để kiên trì theo đuổi kế hoạch dài hạn.
Tích hợp thói quen mới vào lịch trình sẵn có: Kết hợp việc rèn luyện trí não (như đọc sách, giải đố) vào khoảng thời gian nghỉ ngơi hoặc uống cà phê sáng. Tận dụng thời gian trước khi thư giãn buổi tối để chuẩn bị thực đơn lành mạnh cho ngày hôm sau, giúp bạn chủ động hơn trong việc ăn uống.
Chủ động sắp xếp và chuẩn bị trước: Luôn dự trữ sẵn các loại thực phẩm tốt cho sức khỏe như rau xanh, trái cây trong tủ lạnh để tránh việc ăn uống sơ sài khi bận rộn. Lên lịch cụ thể cho các buổi tập thể dục hoặc gặp gỡ bạn bè ngay trong sổ tay làm việc để đảm bảo bạn không bỏ lỡ.
Tìm kiếm người đồng hành: Thực hiện kế hoạch cùng bạn bè hoặc người thân để tạo sự gắn kết và nhắc nhở lẫn nhau. Sự ủng hộ từ những người xung quanh là nguồn động lực lớn giúp bạn vượt qua những giai đoạn nản lòng.
Duy trì thái độ tích cực và linh hoạt: Đừng quá khắt khe với bản thân nếu đôi khi bạn không tuân thủ đúng kế hoạch. Quan trọng là bạn nhanh chóng quay trở lại với lối sống cân bằng ngay sau đó. Kiên trì chính là chìa khóa để biến những hành động nhỏ thành thói quen bền vững giúp bảo vệ não bộ.

*Cách lên kế hoạch có lối sống lành mạnh cho bạn*

Thực tế cho thấy, cách phòng bệnh Alzheimer hiệu quả nhất là duy trì lối sống lành mạnh một cách bền bỉ và khoa học. Vận động thường xuyên, chế độ dinh dưỡng tốt cho não bộ cùng tinh thần tích cực đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ trí nhớ. Khi được chăm sóc trong môi trường phù hợp, người cao tuổi sẽ có chất lượng sống tốt hơn. Nanakai hướng đến việc tạo dựng không gian sống an toàn, vui khỏe và đầy sự quan tâm cho người cao tuổi.

Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Vui lòng hỏi ý kiến bác sĩ hoặc liên hệ hotline NanaCare để được tư vấn lộ trình chăm sóc phù hợp với thể trạng cụ thể của người thân.

CÔNG TY TNHH Nanakai - Dịch vụ Chăm sóc người cao tuổi tại nhà

Nanakai cung cấp dịch vụ chăm sóc sinh hoạt đời sống tại nhà & các hoạt động giải trí bổ ích nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống mỗi ngày cho Người cao tuổi Việt Nam.

Địa chỉ: 175 Phan Chu Trinh, P. Bình Lợi Trung, TP Hồ Chí Minh
Điện thoại: 098-1080-338
Zalo: 098-1080-338
Website: https://www.nanakai.vn/

Nanakai luôn cố gắng thay đổi và hoàn thiện để chăm sóc Quý Khách tốt hơn!