.png)
Người Già Hay Quên Khám Khoa Nào? Cẩm Nang Đi Khám Và Chăm Sóc Đúng Cách
- Sơn Đặng
- 28 thg 7
- 9 phút đọc
Nếu người cao tuổi thường xuyên hay quên, quên uống thuốc, quên đường về, hỏi lặp lại nhiều lần hoặc có những thay đổi bất thường về trí nhớ, gia đình nên đưa người thân đến khoa Thần kinh hoặc khoa Lão khoa để được thăm khám ban đầu. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định khám thêm chuyên khoa khác nhằm xác định nguyên nhân và xây dựng hướng điều trị phù hợp.
Trong bài viết này, bạn sẽ biết người già hay quên khám khoa nào, khi nào cần đưa người thân đi khám ngay, quy trình thăm khám thường diễn ra như thế nào và gia đình nên chuẩn bị gì trước khi đến bệnh viện.
Người già hay quên khám khoa nào?
Khi người cao tuổi có dấu hiệu suy giảm trí nhớ nghiêm trọng, gia đình nên đăng ký khám tại một trong ba chuyên khoa sau tại các bệnh viện đa khoa hoặc chuyên khoa:
Khoa Thần kinh / Nội thần kinh: Chuyên chẩn đoán và điều trị các tổn thương thực thể ở não bộ như bệnh Alzheimer, sa sút trí tuệ mạch máu, hoặc di chứng sau tai biến mạch máu não.
Khoa Lão khoa: Phù hợp cho người cao tuổi (thường từ 60 hoặc 65 tuổi trở lên) có kèm theo nhiều bệnh lý nền khác nhau (như tim mạch, huyết áp, tiểu đường).
Khoa Tâm thần / Sức khỏe Tâm thần: Chuyên điều trị các rối loạn tâm thần hành vi đi kèm chứng hay quên (như thay đổi tính tình, cáu gắt vô cớ, trầm cảm, hoang tưởng bị mất cắp đồ).
Phân biệt đãng trí tuổi già thông thường và sa sút trí tuệ
Gia đình có thể tham khảo bảng so sánh nhanh dưới đây để phân biệt giữa hai tình trạng này [1]:
Tiêu chí so sánh | Quên bình thường (Đãng trí tuổi già) | Sa sút trí tuệ (Bệnh lý) |
1. Mức độ quên | Thỉnh thoảng quên các việc nhỏ nhặt và có thể tự nhớ lại sau đó. | Quên dai dẳng, lặp đi lặp lại và không thể nhớ nổi ngay cả khi đã được người khác nhắc nhở. |
2. Ảnh hưởng sinh hoạt | Hầu như không gây ảnh hưởng nhiều đến các hoạt động thường ngày. | Gây ảnh hưởng rõ rệt, làm suy giảm khả năng sống tự lập của người cao tuổi. |
3. Định hướng & ngôn ngữ | Đôi lúc nhận thức có phần chậm chạp hơn trước nhưng khả năng định hướng vẫn tốt. | Dễ bị lạc đường, nhầm lẫn mốc thời gian và gặp nhiều khó khăn trong việc tìm từ ngữ diễn đạt. |
4. Hành vi & cảm xúc | Tâm lý và hành vi hầu như không có sự thay đổi đáng kể. | Có sự thay đổi rõ rệt về tính cách, thường xuất hiện các hành vi bất thường. |
Người già hay quên khám khoa nào?
Tùy vào triệu chứng và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể tiếp nhận người bệnh tại Khoa Thần kinh, Khoa Lão khoa hoặc Khoa Tâm thần (Sức khỏe tâm thần). Mỗi chuyên khoa có vai trò khác nhau trong việc đánh giá nguyên nhân gây suy giảm trí nhớ.
Khoa Thần kinh
Đây là lựa chọn phù hợp khi người cao tuổi hay quên kèm theo các dấu hiệu bất thường về vận động hoặc thần kinh như đi lại chậm, run tay chân, yếu liệt, nói khó; hoặc có tiền sử Parkinson, tai biến mạch máu não và đột quỵ.
Bác sĩ sẽ khám thần kinh, đánh giá khả năng nhận thức và tìm các bệnh lý ở não có thể gây suy giảm trí nhớ. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định làm trắc nghiệm nhận thức, xét nghiệm, chụp CT hoặc MRI sọ não [2].
Khoa Lão khoa
Khoa Lão khoa phù hợp với người cao tuổi có thể trạng yếu, mắc nhiều bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc.
Bác sĩ sẽ đánh giá tổng thể tình trạng nhận thức, bệnh nền, dinh dưỡng, vận động, khả năng sinh hoạt và các thuốc người bệnh đang dùng. Qua đó, bác sĩ có thể phát hiện những bệnh lý hoặc tác dụng của thuốc làm xuất hiện hoặc khiến tình trạng lú lẫn, hay quên trở nên nghiêm trọng hơn.
Khoa Tâm thần
Chuyên khoa này phù hợp khi người già hay quên kèm theo những thay đổi rõ rệt về cảm xúc hoặc hành vi như dễ cáu gắt, lo âu, trầm cảm, mất ngủ, nghi ngờ người thân lấy đồ, có ảo giác hoặc thay đổi tính cách [3].
Bác sĩ có thể thực hiện các trắc nghiệm tâm lý để đánh giá mức độ suy giảm nhận thức, đồng thời phân biệt sa sút trí tuệ với trầm cảm và các rối loạn tâm thần khác ở người cao tuổi.
Việc chẩn đoán và điều trị các rối loạn tâm thần, hành vi liên quan đến Alzheimer, sa sút trí tuệ mạch máu và tổn thương não được thực hiện theo hướng dẫn chuyên môn ban hành kèm Quyết định số 2058/QĐ-BYT của Bộ Y tế [4].
Lưu ý: Ba chuyên khoa trên có thể phối hợp trong quá trình chẩn đoán. Nếu chưa biết đăng ký khoa nào, gia đình có thể mô tả triệu chứng tại quầy tiếp nhận tại bệnh viện để được hướng dẫn đến chuyên khoa phù hợp.
Quy trình chẩn đoán chứng hay quên ở người già tại bệnh viện
Quy trình chẩn đoán suy giảm trí nhớ tại bệnh viện bao gồm các bước sau [5]:
Tiếp nhận thông tin: Bác sĩ thăm khám và ghi nhận lời kể chi tiết từ bệnh nhân và người nhà để hiểu rõ tình trạng quên.
Thăm khám chuyên sâu: Bác sĩ thực hiện các dấu hiệu thần kinh chuyên biệt dành cho vấn đề suy giảm trí nhớ.
Thực hiện bài kiểm tra thần kinh: Sử dụng các bài kiểm tra đặc biệt như MMSE, MoCA hoặc Mini-Cog để đánh giá mức độ suy giảm trí nhớ của người bệnh.
Xét nghiệm cận lâm sàng: Nếu cần thiết, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện chụp CT/MRI não hoặc các xét nghiệm máu chuyên biệt để tìm ra nguyên nhân cụ thể gây bệnh.
Hướng dẫn chuẩn bị trước khi đưa bố mẹ đi khám
Để buổi thăm khám với bác sĩ chuyên khoa diễn ra thuận lợi và đạt kết quả chẩn đoán chính xác nhất, gia đình cần chuẩn bị kỹ lưỡng các bước sau:
Ghi lại các biểu hiện bất thường: Trong khoảng 1–2 tuần trước ngày khám, người nhà nên ghi lại những lần bố mẹ quên sự việc mới xảy ra, lặp lại câu hỏi, để nhầm đồ, đi lạc hoặc gặp khó khăn trong sinh hoạt. Những thông tin cụ thể này sẽ giúp bác sĩ đánh giá tình trạng chính xác hơn.
Mang theo hồ sơ và danh sách thuốc: Chuẩn bị các đơn thuốc, giấy ra viện, kết quả khám trước đây và danh sách đầy đủ thuốc, vitamin hoặc thực phẩm bổ sung bố mẹ đang sử dụng. Không nên tự ý ngừng thuốc trước khi đi khám.
Trao đổi nhẹ nhàng trước buổi khám: Gia đình có thể nói đây là buổi kiểm tra trí nhớ hoặc khám sức khỏe tuổi già. Tránh dùng những từ như “mất trí” hoặc “khám tâm thần” với thái độ phán xét, vì có thể khiến bố mẹ tự ái, lo sợ hoặc không muốn hợp tác. Nên giải thích rằng việc đi khám nhằm tìm nguyên nhân và giúp các cụ sinh hoạt thoải mái, an toàn hơn.
Giải pháp chăm sóc bố mẹ hay quên tại nhà
Khi người thân được chẩn đoán suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ, dùng thuốc và tái khám chỉ là một phần trong quá trình điều trị. Môi trường sống, chế độ sinh hoạt, giao tiếp và sự đồng hành hằng ngày cũng có vai trò quan trọng đối với sức khỏe thể chất, tinh thần và khả năng tự lập của người bệnh.
Một số nguyên tắc gia đình nên lưu ý:
Ưu tiên bảo đảm an toàn: Giữ lối đi thông thoáng, hạn chế sàn trơn, lắp thanh vịn tại nhà tắm và cầu thang, cất vật sắc nhọn, kiểm tra bếp và van gas. Với người có nguy cơ đi lạc, gia đình nên chuẩn bị thẻ hoặc vòng đeo tay ghi tên và số điện thoại liên hệ [6].
Duy trì hoạt động nhận thức nhẹ nhàng: Trò chuyện, xem ảnh cũ, nghe nhạc, đọc sách báo, chơi cờ hoặc thực hiện những hoạt động quen thuộc theo sở thích. Nên lựa chọn bài tập đơn giản, thời gian ngắn và dừng lại khi người bệnh mệt mỏi hoặc khó chịu [7].
Hỗ trợ sinh hoạt có nề nếp: Duy trì giờ ăn, ngủ và vận động tương đối cố định; chuẩn bị bữa ăn phù hợp; nhắc uống thuốc theo đơn và hỗ trợ vệ sinh cá nhân khi cần. Gia đình nên khuyến khích người bệnh tự làm những việc còn có khả năng thực hiện, thay vì làm thay hoàn toàn [7].
Khi gia đình cần thêm người đồng hành
Không phải lúc nào con cái cũng có thể ở bên để hỗ trợ bố mẹ trong từng hoạt động hằng ngày. Khi gia đình cần thêm người san sẻ, Nanakai cung cấp dịch vụ chăm sóc người cao tuổi tại nhà, với kế hoạch chăm sóc được trao đổi dựa trên nhu cầu của người cao tuổi và gia đình.
Chăm sóc viên của Nanakai hỗ trợ vệ sinh cá nhân, ăn uống, đi lại, vận động nhẹ và một số công việc cơ bản trong nhà. Các cụ cũng được trò chuyện, tham gia trò chơi hoặc hoạt động nhẹ nhàng để duy trì giao tiếp và kích thích trí não.
Ngoài chăm sóc tại nhà, Nanakai còn có dịch vụ bạn đồng hành, hỗ trợ người cao tuổi trò chuyện, tham gia các hoạt động tại nhà, đi khám bệnh hoặc ra ngoài khi cần. Chăm sóc viên được tuyển chọn và đào tạo kỹ năng chăm sóc người cao tuổi theo chương trình Kaigo Nhật Bản.
Sự đồng hành này giúp bố mẹ có thêm người hỗ trợ trong sinh hoạt, trò chuyện và duy trì những hoạt động phù hợp ngay tại môi trường sống quen thuộc; đồng thời giúp gia đình san sẻ phần nào áp lực chăm sóc.
Kết luận
Với câu hỏi người già hay quên khám khoa nào, gia đình có thể ưu tiên Khoa Thần kinh hoặc Khoa Lão khoa để được đánh giá ban đầu. Nếu tình trạng hay quên đi kèm cáu gắt, trầm cảm, hoang tưởng, mất ngủ hoặc thay đổi hành vi, người bệnh có thể cần được khám thêm tại Khoa Tâm thần – Sức khỏe tâm thần.
Hay quên ở tuổi già không phải lúc nào cũng là sa sút trí tuệ, nhưng không nên chủ quan khi các biểu hiện lặp lại thường xuyên và bắt đầu ảnh hưởng đến sinh hoạt. Việc đưa bố mẹ đi khám sớm, chuẩn bị đầy đủ thông tin về triệu chứng, bệnh nền và thuốc đang dùng sẽ giúp bác sĩ xác định nguyên nhân chính xác hơn. Sau khi thăm khám, gia đình nên tiếp tục duy trì môi trường sống an toàn, sinh hoạt đều đặn và thường xuyên trò chuyện, đồng hành để hỗ trợ người cao tuổi giữ được khả năng tự lập và chất lượng sống.
Tài liệu tham khảo
[1] Hoàng Thu Hằng. Phân biệt đãng trí và sa sút trí tuệ chỉ với 4 dấu hiệu. Báo Sức khỏe & Đời sống. Đăng ngày 21/11/2025. Truy cập ngày 28/7/2026.https://suckhoedoisong.vn/phan-biet-dang-tri-va-sa-sut-tri-tue-chi-voi-4-dau-hieu-169251119110534515.htm
[2] Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Đừng để “hay quên” trở thành bệnh: Nhận diện sớm sa sút trí tuệ và Alzheimer. Đăng ngày 28/10/2025. Truy cập ngày 28/7/2026.https://benhvien108.vn/dung-de-%E2%80%9Chay-quen%E2%80%9D-tro-thanh-benh-nhan-dien-som-sa-sut-tri-tue-va-alzheimer.htm
[3] Bệnh viện Bạch Mai. Rối loạn nhận thức ở người cao tuổi: Đừng xem thường việc “nhớ nhớ – quên quên”. Đăng ngày 15/12/2025. Truy cập ngày 28/7/2026.https://bachmai.gov.vn/bai-viet/roi-loan-nhan-thuc-o-nguoi-cao-tuoi-dung-xem-thuong-viec-%E2%80%9Cnho-nho-quen-quen%E2%80%9D?id=7afdcbb4-a303-42ca-9375-ce8c1b330bfe
[4] Bộ Y tế. Quyết định số 2058/QĐ-BYT ngày 14/5/2020 về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số rối loạn tâm thần thường gặp”. Hà Nội: Bộ Y tế; 2020. Truy cập ngày 28/7/2026.https://bvtamthanquynhon.com.vn/wp-content/uploads/2023/08/2058_qd-byt-huong-dan-chan-doan-va-dieu-tr-rltt.pdf
[5] Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Suy giảm trí nhớ và những điều cần biết | ThS.BS.CKI Hoàng Thị Tố Uyên [video trên Internet]. YouTube. Truy cập ngày 28/7/2026.https://www.youtube.com/watch?v=pNIgHPsW_BE
[6] National Institute on Aging. Alzheimer’s Caregiving: Home Safety Tips. Nội dung được cập nhật ngày 2/8/2024. Truy cập ngày 28/7/2026.https://www.nia.nih.gov/health/safety/alzheimers-caregiving-home-safety-tips
[7] National Institute on Aging. Memory Problems, Forgetfulness, and Aging. Cập nhật ngày 22/11/2023. Truy cập ngày 28/7/2026.https://www.nia.nih.gov/health/memory-loss-and-forgetfulness/memory-problems-forgetfulness-and-aging
Bình luận