Cách đỡ người lớn tuổi từ giường sang xe lăn an toàn đúng kỹ thuật

Nana
21 thg 12, 2025
8 phút đọc

Đã cập nhật: 2 thg 2

Việc di chuyển người cao tuổi giữa giường và xe lăn đòi hỏi kỹ thuật chính xác để đảm bảo an toàn cho cả người bệnh lẫn người chăm sóc. Nếu thực hiện sai cách, nguy cơ chấn thương cột sống hoặc té ngã là rất cao. Trong bài viết này, Nanakai sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết về cách đỡ người lớn tuổi từ giường sang xe lăn theo nguyên tắc Kaigo Nhật Bản và những lưu ý quan trọng giúp quá trình di chuyển diễn ra nhẹ nhàng, hiệu quả.

Nguyên tắc an toàn trước khi thực hiện di chuyển

Trước khi bắt đầu quy trình, người chăm sóc cần nắm vững các nguyên tắc cơ bản để đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai bên. Việc hiểu rõ mục đích và công cụ hỗ trợ sẽ giúp giảm thiểu rủi ro đáng kể.

Mục đích của việc di chuyển đúng kỹ thuật

Mục đích chính của việc thực hiện đúng kỹ thuật là bảo vệ sức khỏe cho người cao tuổi và người hỗ trợ. Khi thực hiện đúng tư thế, trọng lượng cơ thể được phân bổ đều, giúp tránh gây áp lực đột ngột lên xương khớp. Điều này còn giúp người già cảm thấy an tâm và được tôn trọng trong suốt quá trình vận động.

Tận dụng tối đa khả năng tự vận động của người lớn tuổi (Nguyên tắc Kaigo)

Theo nguyên tắc Kaigo, người chăm sóc chỉ nên hỗ trợ những phần người bệnh không thể tự làm. Hãy khuyến khích người lớn tuổi sử dụng tay hoặc chân khỏe để làm điểm tựa và phối hợp theo nhịp đếm. Phương pháp này giúp duy trì chức năng vận động hiện có và tăng cường sự tự tin cho người cao tuổi.

Những dụng cụ cần thiết: Xe lăn, đai hỗ trợ, tấm trượt

Các dụng cụ hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc giảm bớt lực nâng và tăng cường độ bám. Xe lăn cần được bảo trì tốt, đai hỗ trợ giúp người chăm sóc có điểm bám chắc chắn vào vùng hông người bệnh. Tấm trượt thường được dùng cho những trường hợp người già yếu sức, không thể tự đứng vững để xoay người.

Chuẩn bị trước khi di chuyển người bệnh

Công tác chuẩn bị kỹ lưỡng về không gian và thiết bị là bước then chốt để quy trình diễn ra suôn sẻ. Dưới đây là các bước thiết lập vị trí an toàn trước khi di chuyển người lớn tuổi.

Vị trí đặt xe lăn tiêu chuẩn (Góc 30-45 độ)

Xe lăn cần được đặt sát cạnh giường, chếch một góc khoảng 30 đến 45 độ so với mép giường. Vị trí này rút ngắn khoảng cách di chuyển và tạo góc quay thuận lợi nhất cho cơ thể người bệnh. Luôn ưu tiên đặt xe lăn ở phía bên tay thuận hoặc bên chân khỏe của người lớn tuổi.

Kiểm tra an toàn xe lăn (Khóa bánh, gạt đế chân)

Người chăm sóc phải đảm bảo khóa chặt cả hai bánh xe lăn để tránh tình trạng xe bị trượt đi khi người bệnh ngồi xuống. Phần đế để chân cần được gạt sang hai bên hoặc tháo rời để không gây vướng víu cho bàn chân người già. Việc bỏ qua bước kiểm tra khóa bánh có thể dẫn đến những tai nạn té ngã nghiêm trọng.

Tư thế chuẩn bị của người chăm sóc và người bệnh

Người chăm sóc nên đứng chân trước chân sau để giữ trọng tâm vững vàng và hơi khuỵu gối để bảo vệ cột sống. Người bệnh cần được hướng dẫn ngồi sát mép giường, hai bàn chân chạm sàn hoàn toàn và mang giày chống trượt. Sự chuẩn bị về tư thế giúp cả hai người sẵn sàng cho các bước nâng và xoay tiếp theo.

Quy trình đỡ người lớn tuổi từ giường sang xe lăn (Chi tiết)

Sau khi đã hoàn tất các bước chuẩn bị, người chăm sóc bắt đầu thực hiện các thao tác di chuyển theo trình tự logic. Quy trình này đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng và giao tiếp rõ ràng giữa hai người.

Bước 1: Hỗ trợ người bệnh ngồi dậy từ tư thế nằm

Người chăm sóc đặt một tay dưới vai và một tay dưới khoeo chân người bệnh, từ từ xoay nghiêng người họ về phía mép giường. Sau đó, nhấc chân người bệnh xuống sàn đồng thời nâng phần thân trên dậy để họ chuyển sang tư thế ngồi. Hãy để người lớn tuổi ngồi ổn định trong vài giây để tránh cảm giác chóng mặt do thay đổi tư thế đột ngột.

Bước 2: Kỹ thuật dìu đứng dậy và giữ thăng bằng

Người chăm sóc đứng đối diện, vòng tay qua lưng hoặc nắm vào đai hỗ trợ ở vùng hông người bệnh. Người bệnh đặt hai tay lên vai hoặc bám vào cánh tay của người chăm sóc để làm điểm tựa. Theo nhịp đếm một, hai, ba, cả hai cùng phối hợp nâng người đứng dậy và giữ ổn định vị trí trong khoảnh khắc để kiểm tra thăng bằng.

Bước 3: Xoay người và hạ người bệnh ngồi xuống xe an toàn

Khi đã đứng vững, người chăm sóc hướng dẫn người bệnh xoay dần cơ thể về phía xe lăn bằng cách bước từng bước nhỏ. Khi lưng người bệnh đã sát vào ghế xe lăn, hãy nhắc họ dùng tay vịn vào thành xe và từ từ hạ thấp trọng tâm để ngồi xuống. Cuối cùng, điều chỉnh tư thế ngồi ngay ngắn và đặt hai chân lên đế đỡ của xe lăn.

Quy trình đỡ người lớn tuổi từ xe lăn trở lại giường

Việc di chuyển từ xe lăn về giường cũng tuân theo các nguyên tắc tương tự nhưng cần điều chỉnh góc độ để người bệnh tiếp cận mép giường thuận tiện nhất.

Bước 1: Điều chỉnh vị trí xe lăn so với giường

Đưa xe lăn áp sát vào giường với góc nghiêng tương tự như lúc đi, ưu tiên đặt phía chân khỏe sát giường. Thực hiện khóa bánh xe lăn thật chặt và gạt bỏ phần đế để chân để lấy không gian cho đôi chân cử động. Người chăm sóc cần nhắc người bệnh nhích người ra phía trước mép ghế để chuẩn bị đứng lên.

Bước 2: Kỹ thuật đứng lên và xoay trục cơ thể về phía giường

Người chăm sóc hỗ trợ người bệnh đứng lên theo đúng kỹ thuật đã thực hiện ở quy trình trước. Sau khi người bệnh đứng vững, thực hiện xoay trục cơ thể để phần mông hướng về phía giường. Luôn đảm bảo khoảng cách giữa người bệnh và giường là gần nhất để giảm thiểu số bước chân cần di chuyển.

Bước 3: Hỗ trợ người bệnh ngồi và nằm xuống giường

Khi người bệnh cảm nhận được mép giường ở phía sau chân, hãy từ từ hỗ trợ họ ngồi xuống thật nhẹ nhàng. Sau đó, người chăm sóc giúp họ nhấc từng chân lên giường và hạ thấp thân mình để chuyển về tư thế nằm. Kiểm tra lại sự thoải mái của người bệnh và đắp chăn hoặc kê gối nếu cần thiết.

Các trường hợp đặc biệt và phương pháp hỗ trợ khác

Trong thực tế, không phải người cao tuổi nào cũng có đủ sức khỏe để tự đứng vững, vì vậy cần có những phương pháp hỗ trợ đặc thù. Việc lựa chọn phương pháp đúng sẽ giúp giảm áp lực vật lý cho người chăm sóc.

Di chuyển đối với người cao tuổi không thể tự đứng (Dùng tấm trượt)

Với người bệnh bị liệt hoặc sức cơ quá yếu, việc sử dụng tấm trượt nhựa là giải pháp tối ưu. Tấm trượt được đặt nối giữa mép giường và xe lăn, tạo thành một cầu nối bằng phẳng. Người chăm sóc chỉ cần đẩy nhẹ cơ thể người bệnh trượt sang xe lăn mà không cần phải nhấc bổng họ lên, giúp bảo vệ an toàn tối đa.

Kỹ thuật di chuyển với sự hỗ trợ của 2 người trở lên

Trong trường hợp người bệnh có trọng lượng lớn hoặc hoàn toàn không thể phối hợp, cần ít nhất hai người để thực hiện di chuyển. Một người sẽ hỗ trợ phần thân trên bằng cách luồn tay dưới nách, người còn lại nâng phần chân. Sự phối hợp phải đồng nhất qua hiệu lệnh để tránh gây lệch tư thế hoặc làm rơi người bệnh.

Những lưu ý sống còn để tránh tai nạn té ngã

Để quá trình di chuyển luôn an toàn, người chăm sóc cần ghi nhớ những quy tắc an toàn tuyệt đối dưới đây. Những chi tiết nhỏ thường là nguyên nhân dẫn đến các sự cố không mong muốn.

Giao tiếp và giải thích rõ ràng trước khi hành động

Luôn trò chuyện và giải thích từng bước mình sắp thực hiện để người lớn tuổi nắm bắt được tình hình. Việc này giúp giảm bớt tâm lý lo lắng và giúp người bệnh phối hợp tốt hơn theo các chỉ dẫn của bạn. Tuyệt đối không thực hiện các thao tác nâng, kéo đột ngột khi người bệnh chưa sẵn sàng.

Chọn phía tay/chân khỏe để làm trụ đỡ

Luôn ghi nhớ và xác định bên nào của người bệnh mạnh hơn để ưu tiên đặt xe lăn hoặc làm hướng di chuyển chính. Việc tì đè lực lên bên chân yếu hoặc bên bị liệt sẽ khiến người bệnh dễ bị quỵ ngã và gây đau đớn. Đây là lưu ý quan trọng để đảm bảo tính vững chãi trong suốt quá trình xoay người.

Tư thế người chăm sóc: Bảo vệ cột sống và tiết kiệm sức

Người chăm sóc tuyệt đối không được cúi lưng khi nâng người bệnh vì sẽ gây tổn thương đĩa đệm và cột sống. Hãy luôn giữ lưng thẳng, gập gối và sử dụng lực từ cơ đùi để nâng đỡ cơ thể. Giữ người bệnh càng sát cơ thể mình càng tốt để giảm lực đòn bẩy và giúp việc kiểm soát trọng lượng trở nên dễ dàng hơn.

Việc thực hiện đúng cách đỡ người lớn tuổi từ giường sang xe lăn không chỉ đảm bảo an toàn y tế mà còn thể hiện sự quan tâm chu đáo đối với người thân. Lấy sự hài lòng của khách hàng làm kim chỉ nam, Nanakai luôn nỗ lực tối ưu hóa quy trình và chất lượng chuyên môn. Niềm vui của các bậc cao niên và sự tin tưởng từ gia đình chính là động lực bền bỉ để chúng tôi mang lại dịch vụ chăm sóc tận tâm nhất.

Lưu ý: Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Vui lòng hỏi ý kiến bác sĩ hoặc liên hệ hotline NanaCare để được tư vấn lộ trình chăm sóc phù hợp với thể trạng cụ thể của người thân.

CÔNG TY TNHH Nanakai - Dịch vụ Chăm sóc người cao tuổi tại nhà

Nanakai cung cấp dịch vụ chăm sóc sinh hoạt đời sống tại nhà & các hoạt động giải trí bổ ích nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống mỗi ngày cho Người cao tuổi Việt Nam.

Địa chỉ: 175 Phan Chu Trinh, P. Bình Lợi Trung, TP Hồ Chí Minh
Điện thoại: 098-1080-338
Zalo: 098-1080-338
Website: https://www.nanakai.vn/

Nanakai luôn cố gắng thay đổi và hoàn thiện để chăm sóc Quý Khách tốt hơn!